/ Książki / Żydzi na wsiach i w miasteczkach
37,50 zł
praca zbiorowa
Dzięki książkom wydawanym przez Fundację Magna Polonia wiemy, jak funkcjonowały kahały żydowskie, jaki udział mieli Żydzi w tworzeniu bolszewizmu i kierowaniu jego brutalną machiną, znamy skandaliczne ustępy Talmudu odnoszące się do gojów, prześledziliśmy historię Żydów i sprawy żydowskiej w Polsce, dotknęliśmy kwestii sfałszowania Statutu Kaliskiego; ubój rytualny również nie ma już przed nami tajemnic. Niewiele jednak wiemy o tym, jak Żydzi gospodarowali na wsi, jakie piętno odcisnęli na ludności wiejskiej i wreszcie — jakie rozwiązania proponowali ci Polacy, którym los rodaków nie był obojętny. Taki właśnie cel przyświeca niniejszej publikacji.
Jak naprawdę wyglądało życie Żydów na polskiej wsi w XIX wieku?
Karczma, handel zbożem, propinacja, pożyczki, wiejski sklep, pośrednictwo i długi — właśnie wokół tych miejsc i spraw przez dziesięciolecia stykały się ze sobą dwa światy. Dziś obraz tych stosunków został w znacznej mierze zatarty albo sprowadzony do kilku utrwalonych, często nieprawdziwych obrazów.
„Żydzi na wsi” to obszerna kompilacja tekstów Klemensa Junoszy, Jana Jeleńskiego, Antoniego Michała Emiliana Potockiego i Teofila Merunowicza, którzy z bliska przyglądali się stosunkom panującym na polskiej wsi pod zaborami. Piszą o żydowskich karczmarzach i handlarzach, lichwie i kredycie, prawie propinacyjnym, uzależnianiu chłopów od alkoholu i długu, ale także o próbach samoorganizacji polskiej ludności wiejskiej, zakładaniu własnych sklepów i karczem oraz poszukiwaniu sposobów wyrwania się z ekonomicznej zależności.
Książkę uzupełnia tekst Andrzeja Solaka poświęcony postawie Żydów podczas rabacji galicyjskiej 1846 roku. Autor, odwołując się m.in. do pamiętników Franciszka Ksawerego Preka, opisuje działalność Izaaka Luxenberga, przypadki udziału Żydów w grabieżach i skupowaniu zrabowanego mienia, ale również przypomina przykłady tych, którzy próbowali ratować ofiary rabacji i przeciwstawiali się czerpaniu zysków z krwawego chaosu.
Publikację zamyka wątek praktyczny: wezwanie do pracy, samoorganizacji i wzajemnej pomocy oraz próba pokazania, w jaki sposób chrześcijańskie zasady społeczne i gospodarcza samodzielność wsi mogą prowadzić do poprawy położenia miejscowej ludności.
To nie współczesna rekonstrukcja tamtej rzeczywistości, lecz głos ludzi żyjących znacznie bliżej opisywanej epoki — ludzi, którzy obserwowali ówczesne stosunki, opisywali je i próbowali wskazywać drogi wyjścia z dostrzeganych przez siebie problemów.
Zapomniany fragment historii polskiej wsi — przedstawiony głosem ludzi swojej epoki, bez współczesnego retuszu.
